01🌌 හැඳින්වීම
කලින් ලිපියෙන් අපි දැක්කා Dangun කියන්නේ රජෙකුත් පූජකයෙකුත් දෙකම වුණු කෙනෙක් කියලා. ඒ කාලේ කොරියාවේ ආගමයි පාලනයයි වෙන් කරන්න බැරි තරම් එකට බැඳිලා තිබුණා.
ඒත් බුද්ධ ධර්මය, කොන්ෆියුෂියස් දර්ශනය, ක්‍රිස්තියානි ආගම වගේ ලෝක ආගම් කොරියාවට එන්න ගොඩක් කලින්, කොරියානුවන් ඇදහුවේ මොනවාද? 🤔
අහස, කඳු, ගස්, ගල්, මුතුන් මිත්තන්... මේ හැම දේකම ආත්මයක් ඉන්නවා කියලා ඔවුන් විශ්වාස කළා. අද කොරියාවේ ඔයාට දකින්න ලැබෙන පුදුම සහගත චාරිත්‍ර ගොඩක මුල් තියෙන්නේ මේ පැරණි ඇදහීම් වල. 🙏
02☀️ අහස වන්දනාව (하늘 숭배)
කොරියානු මුල් ඇදහීම් වල මූලිකම දේ තමයි අහසට (하늘 / Haneul) ගෞරව කිරීම.
- අහස තමයි සියල්ල පාලනය කරන උත්තරීතර බලය කියලා විශ්වාස කළා
- වැස්ස, අව්ව, අස්වැන්න සියල්ල තීරණය වුණේ අහසින් කියලා හිතුවා
- රජවරු "අහසේ පුත්‍රයන්" විදිහට සැලකුවා
Dangun ගේ පියා හ්වානුං අහසින් බැස්සා කියන කතාවත් මේ විශ්වාසයේ ප්‍රතිඵලයක්.
03🌳 සෑම දෙයකම ආත්මයක් (Animism / 애니미즘)
මුල් කොරියානුවන් විශ්වාස කළා සොබාදහමේ හැම දේකම ආත්මයක් ඉන්නවා කියලා.
- 🏔️ කඳු වල කඳුකර දෙවියන්
- 🌊 ගංගා සහ මුහුද වල ජල දෙවියන්
- 🌳 පැරණි ගස් වල ආත්ම
- 🪨 ලොකු ගල් වල බලය
- 🏠 නිවසේ කුස්සියේ, දොරටුවේ පවා ආරක්ෂක ආත්ම
ඒ නිසා ඔවුන් සොබාදහමට ගෞරවයෙන් සැලකුවා. ගසක් කපන්න කලින් හෝ කන්දකට නගින්න කලින් අවසර ඉල්ලුවා.
04🐻 ගෝත්‍ර සංකේත (Totemism / 토테미즘)
කලින් ලිපියේ කතා කළ වලස් ගෝත්‍රය සහ කොටි ගෝත්‍රය මතකද? 🐻🐯
ඒ කාලේ ගෝත්‍ර තමන්ගේ ආරම්භය එක්තරා සතෙකු සමඟ සම්බන්ධ කළා. ඒ සතා තමයි ඒ ගෝත්‍රයේ සංකේතය (Totem).
- ඒ සතාව ආරක්ෂා කළා
- ඒ සතා ගෝත්‍රය ආරක්ෂා කරනවා කියලා විශ්වාස කළා
- වෙනත් ගෝත්‍ර එක්ක එකතු වෙද්දී සංකේතත් එකතු වුණා
Dangun කතාවේ වලසා කාන්තාවක් වෙන එක, වලස් ගෝත්‍රයේ ගෞරවය තහවුරු කරන කතාවක් කියලා බොහෝ ඉතිහාසඥයන් විශ්වාස කරනවා.
05🔔 ශාමන් ආගම (무교 / Mugyo): කොරියාවේ පැරණිම ඇදහීම
👘 මුදං (무당 / Mudang) කියන්නේ කවුද?
කොරියානු පැරණි ආගමික පද්ධතියේ මධ්‍යයේ හිටියේ මුදං (무당), ඒ කියන්නේ ශාමන් පූජකයා.
- බොහෝ විට කාන්තාවන්
- දෙවියන් සහ මිනිසුන් අතර අතරමැදියා විදිහට සැලකුවා
- ලෙඩ සුව කරන්න, නරක ආත්ම පලවා හරින්න, මියගිය අයගේ ආත්ම සැනසීමට පූජා කළා
🥁 ගුත් (굿 / Gut) චාරිත්‍රය
මුදං කරන ප්‍රධාන චාරිත්‍රයට කියන්නේ ගුත් (굿) කියලා.
- 🎨 පාට පාට ඇඳුම් අඳිනවා
- 🔔 සීනු, විජිනි පත්, කඩු අතට ගන්නවා
- 🥁 බෙර සහ සංගීතය එක්ක නටනවා
- 🍚 ආහාර, පලතුරු, මත්පැන් පූජා කරනවා
- 🗣️ දෙවියන්ගේ හඬින් කතා කරනවා කියලා විශ්වාස කෙරෙනවා
06🏔️ කඳුකර දෙවියා (산신 / Sanshin) සහ කොටියා
කොරියාවෙන් 70%කට වඩා කඳුකරයි. ඒ නිසා කොරියාවේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය දෙවියා තමයි සන්සින් (산신), ඒ කියන්නේ කඳුකර දෙවියා.
- සාමාන්‍යයෙන් චිත්‍රයට නගන්නේ සුදු රැවුල තියෙන මහලු මිනිසෙක් විදිහට
- ඔහු ළඟින් හැමවිටම ඉන්නවා කොටියෙක් 🐯
- කොටියා කඳුකර දෙවියාගේ පණිවිඩකරු සහ ආරක්ෂකයා
ජනප්‍රවාදය අනුව Dangun ත් ජීවිතයේ අවසානයේ කඳුකර දෙවියෙක් වුණා. මතකද?
07🪵 ගම්මාන ආරක්ෂකයන්: ජංසුං සහ සොත්දේ
🗿 ජංසුං (장승 / Jangseung)
ගමේ ඇතුල් වීමේ දොරටුවේ හිටවපු ලොකු ඇස්, දත් තියෙන ලී හෝ ගල් පිළිම දෙකක්.
- එකක් පිරිමි, අනෙක ගැහැනු
- ගමට නරක ආත්ම, රෝග එන එක වළක්වනවා කියලා විශ්වාස කළා
- ගම් අතර දුර සලකුණු කරන්නත් පාවිච්චි කළා
🐦 සොත්දේ (솟대 / Sotdae)
උස ලී කණුවක් උඩ ලීයෙන් කැපූ කුරුල්ලන් තියලා හදපු සංකේතයක්.
- කුරුල්ලන් අහසට සහ පොළොවට අතර පණිවිඩකරුවන් කියලා විශ්වාස කළා
- හොඳ අස්වැන්නක් සහ ගමේ සාමය ප්‍රාර්ථනා කළා
🪨 සොනංදං (서낭당 / Seonangdang)
ගමට යන පාරේ, කඳු මුදුනේ ගල් ගොඩ ගසපු ස්ථාන. ගමනක් යන අය ගලක් තියලා ආරක්ෂාව ප්‍රාර්ථනා කළා.
08🌾 මහා අස්වනු උත්සව
මුල් කොරියානු රාජ්ය වල හැම අවුරුද්දකම අහසට පූජා පවත්වන ලොකු උත්සව තිබුණා. දවස් ගණන් කනවා, බොනවා, නටනවා, ගායනා කරනවා. 🎉
| රාජ්‍යය | උත්සවය | කාලය |
|---|---|---|
| 🏹 Buyeo (부여) | 영고 (Yeonggo) | 12 වන මාසය |
| ⚔️ Goguryeo (고구려) | 동맹 (Dongmaeng) | 10 වන මාසය |
| 🌊 Dongye (동예) | 무천 (Mucheon) | 10 වන මාසය |
| 🌾 Samhan (삼한) | පූජා උත්සව | 5 සහ 10 වන මාස |
🤔 මේ කාලවල් තෝරගත්තේ ඇයි?
- 5 වන මාසය = වී වපුරලා ඉවර වුණාම, හොඳ අස්වැන්නක් ප්‍රාර්ථනා කරන්න
- 10 වන මාසය = අස්වැන්න නෙළලා ඉවර වුණාම, ස්තූතිය පුද කරන්න
09🏛️ සෝදෝ (소도 / Sodo): පූජනීය කලාපය
දකුණේ සම්හන් (삼한) ප්‍රදේශයේ තිබුණා 소도 (Sodo) කියන විශේෂ පූජනීය කලාප.
- මේවා පාලනය කළේ 천군 (Cheongun) කියන ආගමික පූජකයා
- දේශපාලන පාලකයාට වුණත් මේ කලාපයට ඇතුළු වෙන්න බලයක් තිබුණේ නැහැ
- අපරාධකරුවෙක් සෝදෝ එකට පැනලා ගියොත් අල්ලන්න බැහැ 😮
- ඇතුල් වීමේ දොරටුවේ ලොකු කණුවක සීනු සහ බෙර එල්ලලා තිබුණා
💡 මේකේ වැදගත්කම
Dangun කාලයේ රජයි පූජකයයි එකම පුද්ගලයා. ඒත් Samhan කාලය වෙද්දී ආගමික බලය සහ දේශපාලන බලය වෙන් වෙන්න පටන් අරගෙන. සමාජය දියුණු වෙන ලකුණක්!
10☸️ ලෝක ආගම් කොරියාවට පැමිණීම
ක්රි.ව. 4 වන සියවසේ සිට කොරියාවට පිටරටවලින් ආගම් සහ දර්ශන ආවා. ඒවා පැරණි ඇදහීම් විනාශ කළේ නැහැ. ඒවා එකට මිශ්‍ර වුණා.
☸️ බුද්ධ ධර්මය (불교 / Bulgyo)
| රාජධානිය | වර්ෂය (ක්රි.ව.) | කොහොමද ආවේ? |
|---|---|---|
| ⚔️ Goguryeo | 372 | චීනයේ සිට සුන්දෝ (순도) භික්ෂුව |
| 🏯 Baekje | 384 | මරානන්ත (마라난타) භික්ෂුව |
| 👑 Silla | 527 පමණ | ඉචදොන් (이차돈) ගේ පරිත්‍යාගයෙන් පසු නිල ආගම බවට |
🩸 ඉචදොන්ගේ කතාව
Silla රාජධානියේ ප්‍රභූන් බුද්ධ ධර්මයට විරුද්ධ වුණා. තරුණ නිලධාරියෙක් වූ ඉචදොන් බුද්ධ ධර්මය වෙනුවෙන් තමන්ගේ ජීවිතය පූජා කළා.
ජනප්‍රවාදය අනුව ඔහුගේ හිස ගසා දැමූ විට රතු ලේ වෙනුවට සුදු කිරි වගේ ලේ ගැලුවා, අහස අඳුරු වුණා, මල් වැස්සක් වැටුණා. මේ ආශ්චර්යය දැක්ක අය බුද්ධ ධර්මය පිළිගත්තා. 🙏
📖 කොන්ෆියුෂියස් දර්ශනය (유교 / Yugyo)
චීන දාර්ශනික කොන්ෆියුෂියස් ගේ ඉගැන්වීම් ද මේ කාලයේම කොරියාවට ආවා.
- දෙමාපියන්ට ගෞරවය (효 / Hyo)
- වැඩිහිටියන්ට ගෞරවය
- රජුට පක්ෂපාතීත්වය
- අධ්‍යාපනයට වටිනාකම
☯️ තාඕ දර්ශනය (도교 / Dogyo)
සොබාදහම එක්ක සමගියෙන් ජීවත් වීම සහ දිගු ආයුෂ ප්‍රාර්ථනා කිරීම ගැන කියන මේ දර්ශනයත් කොරියාවට බලපෑවා. කොරියානු ජාතික කොඩියේ (태극기) මැද තියෙන ☯️ 태극 (Taegeuk) සංකේතයේ මුල් මේ ආකාරයේ ආසියානු දර්ශන වල තියෙනවා.
11🔮 අද කොරියාවේ ජීවමාන පැරණි ඇදහීම්
තාක්ෂණයෙන් ඉහළම රටක් වුණත්, කොරියාවේ පැරණි ඇදහීම් අදටත් ජීවමානයි! 😮
🐷 고사 (Gosa): ඌරු හිස පූජාව
අලුත් ව්‍යාපාරයක්, අලුත් කර්මාන්තශාලාවක්, අලුත් වාහනයක් හෝ අලුත් ව්‍යාපෘතියක් පටන් ගද්දී කොරියානුවන් 고사 (Gosa) චාරිත්‍රය කරනවා.
- සිනාසෙන ඌරු හිසක්, rice cake (떡) සහ පලතුරු තියලා
- ඌරාගේ කටේ හෝ කනේ මුදල් නෝට්ටු රුවලා
- වැඩ සාර්ථක වෙන්න සහ අනතුරු නොවෙන්න ප්‍රාර්ථනා කරනවා
🔮 사주 (Saju) සහ ශාස්ත්‍ර
කොරියාවේ තරුණයන් පවා උපන් වෙලාව අනුව අනාගතය කියන 사주 (Saju) බලන්න යනවා. Seoul වල ශාස්ත්‍ර කියන cafés (사주카페) පවා තියෙනවා! අපේ කේන්දර බලන සම්ප්‍රදාය වගේමයි 😄
👘 මුදං අදත් ඉන්නවා
අදටත් කොරියාවේ ශාමන් පූජකයන් ඉන්නවා. සමහර ගුත් චාරිත්‍ර UNESCO මානව ස්පර්ශ නොවන සංස්කෘතික උරුමයන් ලෙසත් පිළිගෙන තියෙනවා.
12📚 මේ ලිපියේ කොරියානු වචන (ඉගෙන ගමු!)
| කොරියානු | උච්චාරණය | සිංහල තේරුම |
|---|---|---|
| 종교 | ජොංග්යෝ | ආගම |
| 무당 | මුදං | ශාමන් පූජකයා |
| 굿 | ගුත් | ශාමන් චාරිත්‍රය |
| 산신 | සන්සින් | කඳුකර දෙවියා |
| 산 | සන් | කන්ද |
| 불교 | බුල්ග්යෝ | බුද්ධාගම |
| 절 | ජොල් | පන්සල |
| 스님 | සුනිම් | භික්ෂුව |
| 기도 | ගිදෝ | යාච්ඤාව / ප්‍රාර්ථනාව |
| 제사 | ජේසා | මුතුන් මිත්තන්ට පූජාව |
💡 절, 스님, 기도, 산 වගේ වචන EPS-TOPIK විභාගයට සහ කොරියාවේ එදිනෙදා ජීවිතයට ප්‍රයෝජනවත්. තවත් වචන අපේ LankaKoreaHub දැනුම් පොත සහ කොරියානු-සිංහල ශබ්දකෝෂය තුළින් ඉගෙන ගන්න.
13❓ නිතර අසන ප්‍රශ්න (FAQ)
ප්ර: කොරියාවේ පැරණිම ආගම මොකක්ද?
උ: ශාමන් ආගම (무교). අහසට, කඳුවලට, සොබාදහමේ ආත්මයන්ට සහ මුතුන් මිත්තන්ට ගෞරව කරන ඇදහීම් පද්ධතියක්.
ප්ර: බුද්ධ ධර්මය කොරියාවට ආවේ කවදාද?
උ: ක්රි.ව. 372 දී Goguryeo රාජධානියට. පසුව Baekje (384) සහ Silla (527 පමණ) රාජධානි වලට.
ප්ර: කොරියාවේ පන්සල් වල කොටි චිත්ර තියෙන්නේ ඇයි?
උ: ඒ කඳුකර දෙවියාගේ (산신) චිත්ර. කොටියා ඔහුගේ ආරක්ෂකයා සහ පණිවිඩකරු.
ප්ර: 고사 (Gosa) කියන්නේ මොකක්ද?
උ: අලුත් වැඩක් පටන් ගද්දී ඌරු හිසක් සහ ආහාර තියලා සාර්ථකත්වය සහ ආරක්ෂාව ප්‍රාර්ථනා කරන පැරණි චාරිත්‍රයක්.
ප්ර: Chuseok උත්සවයේ මුල මොකක්ද?
උ: පැරණි කොරියානු රාජ්ය වල අස්වැන්න නෙළලා අහසට සහ මුතුන් මිත්තන්ට ස්තූති කළ අස්වනු උත්සව.
14✨ අවසාන වචනය
කොරියාව අද ලෝකයේ ඉහළම තාක්ෂණික රටක්. ඒත් ඒ රටේ ඉහළම ගොඩනැගිලි අස්සෙත්, අලුත්ම කර්මාන්තශාලා ඇතුළෙත්, වසර දහස් ගණනක් පැරණි ඇදහීම් අදටත් හුස්ම ගන්නවා. 🌳🔔
අහසට ගෞරව කිරීම, සොබාදහමට ගෞරව කිරීම, මුතුන් මිත්තන්ට ගෞරව කිරීම... මේ හැම දෙයක්ම කොරියානු සිතුවිල්ලේ මුල් පදනම.
අපේ රටේ තොවිල්, දේවාල, ගම්භාර දෙවියන්, අස්වනු මංගල්‍ය වගේම, කොරියාවේ ඇදහීම් දෙස බැලුවම ඔයාට හිතෙයි: "අපි හිතනවට වඩා අපි සමානයි" කියලා. 🇰🇷🤝🇱🇰
© Lanka Korea Hub (koreahub.lk). මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතය පිටපත් කිරීම තහනම්.