Goryeo රාජධානිය: "Korea" නම ලැබුණු යුගය

01🌅 හැඳින්වීම

ඔයා කවදාහරි හිතලා තියෙනවද මේ රටට ලෝකයම "Korea" කියන්නේ ඇයි කියලා? 🤔 කොරියානුවන් තමන්ගේ රටට කියන්නේ "한국 (Hanguk)" කියලා. ඒත් ලෝකය කියන්නේ "Korea".

ඒ නම ආවේ අද අපි කතා කරන රාජධානියෙන්: Goryeo (고려)! 🇰🇷

අවුරුදු 470කට ආසන්න කාලයක් (ක්‍රි.ව. 918–1392) පැවතුණු මේ රාජධානිය කොරියාවට දුන්නා:

• 📜 ලෝකයේ පැරණිම ලෝහ අකුරු මුද්‍රිත පොත
• 🪵 ත්‍රිපිටකය කැටයම් කළ ලී කුට්ටි 81,000කට වඩා
• 🏺 ලෝකයම ආදරය කරන කොළ පාට සෙලඩෝන් බඳුන්
• 🍶 ඔව්... සෝජු පවා! 😄

ඒ වගේම මේ රාජධානිය ලෝකයේ බලවත්ම හමුදාවක් වූ මොංගෝල් අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව දශක ගණනක් සටන් කළා. එහෙනම් පටන් ගමු! 🚀

02👑 ආරම්භය: වං ගොන් (왕건)

🌊 වෙළෙඳ පවුලක පුතා

කලින් ලිපියෙන් අපි දැක්කා සිල්ලා දුර්වල වෙලා කොරියාව නැවතත් කොටස් තුනකට කැඩුණු හැටි. ඒ අවුල් කාලයේ මතු වුණු නායකයා තමයි වං ගොන් (왕건 / Wang Geon).

• 🌊 උපන්නේ සොංආක් (송악) ප්‍රදේශයේ, අද කේසොං (Kaesong), මුහුදු වෙළඳාමෙන් පොහොසත් වූ පවුලක
• ⛵ නාවික සේනාපතියෙක් විදිහට ප්‍රසිද්ධ වුණා
• 👑 ක්‍රි.ව. 918 දී ක්‍රෑර පාලකයෙක් වූ ගුං යේ බලයෙන් පහ කරලා රජ වුණා

ඔහු තමන්ගේ රාජධානියට දුන්න නම "Goryeo", ඒ කියන්නේ "Goguryeo" නමේ කෙටි කළ ස්වරූපය. ඔහු තමන්ව සැලකුවේ ශ්‍රේෂ්ඨ Goguryeo රාජධානියේ උරුමක්කාරයා විදිහට. ⚔️

🤝 එක්සත් කිරීම (ක්‍රි.ව. 935–936)

• 935: සිල්ලා හි අවසාන රජු සාමකාමීව රාජධානිය භාර දුන්නා
• 936: පසු බැක්ජේ පරාජය කළා
• 🎉 කොරියාව නැවතත් එක රටක් බවට පත් වුණා!

කලින් ලිපියේ කිව්වා වගේ, බල්හේ ජනතාවත් Goryeo ට සරණ ආවා. ඒ කියන්නේ උතුරේ සහ දකුණේ ජනතාව එකම රාජ්‍යයක් යටතට ආවා. 🇰🇷

💍 විවාහ 29ක රජු!

වං ගොන් ට තිබුණු ලොකු ප්‍රශ්නයක් තමයි රට පුරා හිටපු ප්‍රාදේශීය බලවතුන් (호족). ඔවුන්ට තමන්ගේම හමුදා තිබුණා.

ඔහු මේකට හොයාගත්ත විසඳුම? 😄 බලවත් පවුල් වල දියණියන් එක්ක විවාහ වෙලා ඔවුන්ව පවුලේ අය කරගත්තා. මේ විදිහට ඔහු බිරින්දෑවරු 29 දෙනෙක් විවාහ කරගත්තා! 💍

📜 උපදෙස් 10 (훈요 10조)

මරණයට පෙර වං ගොන් අනාගත රජවරුන්ට උපදෙස් 10ක් ලියා තැබුවා. ඒවායින් සමහරක්:

• ☸️ බුද්ධ ධර්මය ආරක්ෂා කරන්න
• 👂 ජනතාවගේ අදහස් අහන්න
• 🌾 ගොවීන්ගෙන් අධික බදු අය කරන්න එපා

03⚖️ ශක්තිමත් රජයක් ගොඩනැගීම

👑 ග්වාංජොං රජු (광종): ධෛර්යවන්ත ප්‍රතිසංස්කරණ

Goryeo හි 4 වන රජු වූ ග්වාංජොං (광종 / King Gwangjong) ඉතා වැදගත් ප්‍රතිසංස්කරණ දෙකක් කළා:

1. 🔓 වහලුන් නිදහස් කිරීමේ නීතිය (노비안검법, ක්‍රි.ව. 956)

යුද කාලයේ අසාධාරණ ලෙස වහලුන් කළ මිනිසුන් පරීක්ෂා කරලා නිදහස් කළා. මේකෙන් ප්‍රභූන්ගේ බලය අඩු වුණා, රජයට බදු ගෙවන ජනතාව වැඩි වුණා.

2. 📝 රජයේ විභාග ක්‍රමය (과거제, ක්‍රි.ව. 958)

රජයේ නිලධාරීන් තෝරාගන්න විභාගයක් පටන් ගත්තා!

04⚔️ කිතාන් ආක්‍රමණ: වචනයෙන් සහ කඩුවෙන් ජයග්‍රහණය

කලින් ලිපියේ කිව්වා බල්හේ විනාශ කළේ කිතාන් (거란) ජනතාව කියලා. ඔවුන්ගේ ඊළඟ ඉලක්කය වුණේ Goryeo! 😠

🗣️ පළමු ආක්‍රමණය (ක්‍රි.ව. 993): සෝ හී ගේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ජයග්‍රහණය

කිතාන් ලොකු හමුදාවක් එක්ක ආවා. Goryeo ප්‍රභූන් සමහරු භූමිය භාර දීලා සාමය ගන්න යෝජනා කළා.

ඒත් සෝ හී (서희 / Seo Hui) කියන නිලධාරියා කිතාන් සේනාපතියා හමුවෙන්න තනියම ගියා. 😮

• 🧠 ඔහු බුද්ධිමත්ව තර්ක කළා: "Goryeo කියන්නේ Goguryeo ගේ උරුමක්කාරයා. ඒ නිසා මේ භූමිය අපේ!"
• 🤝 කිතාන් ට ඇත්තටම අවශ්‍ය දේ තේරුම් අරගෙන එකඟතාවයකට ආවා
• 🎉 ප්‍රතිඵලය? එක ඊතලයක්වත් නොවිද, කිතාන් හමුදාව ආපසු ගියා විතරක් නෙවෙයි, Goryeo ට අලුත් භූමියකුත් (강동 6주) ලැබුණා!

⚔️ තුන්වන ආක්‍රමණය (ක්‍රි.ව. 1018–1019): ගං ගම්චාන් ගේ මහා ජයග්‍රහණය

කිතාන් තුන්වෙනි වතාවටත් ආවා. මේ පාර Goryeo හමුදාව මෙහෙයෙව්වේ අවුරුදු 70ක වයසක සේනාපතියෙක්: ගං ගම්චාන් (강감찬 / Gang Gam-chan)! 👴⚔️

• 🌊 ජනප්‍රවාදය අනුව ඔහු ගව සම් වලින් ගඟක් අවහිර කරලා, සතුරා ගඟ හරහා යද්දී එකපාරටම වතුර නිදහස් කළා!
• ⚔️ ගුයිජු සටනේදී (귀주대첩, 1019) කිතාන් හමුදාව දරුණු ලෙස පරාජය කළා
• 📜 විශාල හමුදාවක් ආවත් ආපසු ගියේ ඉතා ස්වල්ප දෙනයි කියලා වාර්තා වෙනවා

මේ ජයග්‍රහණය කොරියානු ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ජයග්‍රහණ තුනෙන් එකක් ලෙස සැලකෙනවා. ගං ගම්චාන් ගැන #11 රණ ශූරයින් ලිපියෙන් තවත් කතා කරනවා. 💪

05🏺 Goryeo ගේ සංස්කෘතික නිධන්

🏺 Goryeo සෙලඩෝන් (고려청자): කොළ පාට රත්තරන්

Goryeo ගේ ප්‍රසිද්ධම නිර්මාණය තමයි 고려청자 (Goryeo Cheongja), ඒ කියන්නේ Goryeo සෙලඩෝන් මැටි බඳුන්.

• 💚 ජේඩ් මැණිකක් වගේ ලස්සන නිල්-කොළ පාටක්. කොරියානුවන් මේ පාටට කියන්නේ "비색 (Bisaek)", ඒ කියන්නේ "පොල්කිරිල්ලාගේ පියාපත් පාට"

🎨 සංගම් (상감) කියන Goryeo ට ම ආවේණික තාක්ෂණය:

1. 1බඳුනේ මැටි මතුපිට රටාවක් කපනවා
2. 2ඒ කපපු තැන් වලට සුදු සහ කළු මැටි පුරවනවා
3. 3ඊට පස්සේ ග්ලේස් කරලා පුච්චනවා

ප්‍රතිඵලය? 🌸 කොළ පාට පසුබිමක පියාඹන සුදු කොකුන්, වලාකුළු, මල්!

චීනයේ විද්වතුන් පවා Goryeo සෙලඩෝන් ගැන "ලෝකයේ හොඳම" ලෙස ප්‍රශංසා කළා කියලා වාර්තා වෙනවා. අද මේ බඳුන් වලින් සමහරක් ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනවා! 💰

🪵 ත්‍රිපිටක කොරියානා (팔만대장경): ලී කුට්ටි 81,000ක්!

මේක තමයි Goryeo ගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ජයග්‍රහණය කියලා බොහෝ දෙනා කියනවා. ☸️

කතාව

• 😢 ක්‍රි.ව. 1232 දී මොංගෝල් ආක්‍රමණිකයන් Goryeo හි පැරණි ත්‍රිපිටක ලී කුට්ටි ගිනි තැබුවා
• 🙏 Goryeo රජු සහ ජනතාව තීරණය කළා: "අපි නැවත මුළු ත්‍රිපිටකයම කැටයම් කරමු. බුදු රජාණන් වහන්සේගේ ආනුභාවයෙන් අපේ රට ආරක්ෂා වේවා!"
• ⏳ ක්‍රි.ව. 1237 සිට අවුරුදු 16ක් පමණ වැඩ කළා

ප්‍රතිඵලය 🤯

• 🪵 ලී කුට්ටි 81,000කට වඩා (ඒ නිසා "팔만" = "අසූ දාහ" කියන නම)
• ✍️ අකුරු මිලියන 52කට වඩා
• ✅ වැරදි නැති තරම්! එකම අත් අකුරු ශෛලියෙන්, හරියට එක කෙනෙක් ලිව්වා වගේ
• 📅 අවුරුදු 770කට වඩා පස්සෙත් අදටත් හොඳ තත්ත්වයේ තියෙනවා!

ඒ ලී කුට්ටි තැන්පත් කරලා තියෙන්නේ හේඉන්සා පන්සලේ (해인사), ස්වභාවික වාතාශ්‍රය සහ තෙතමනය පාලනය කරන විදිහට හදපු විශේෂ ගොඩනැගිලි වල. ගොඩනැගිලි UNESCO ලෝක උරුමයක්, ලී කුට්ටි UNESCO ලෝක මතක ලේඛනයක්.

📜 ජික්ජි (직지): ලෝකයේ පැරණිම ලෝහ අකුරු මුද්‍රිත පොත

ක්‍රි.ව. 1377 දී, චොංජු (청주) නගරයේ හ්යුංදොක්සා පන්සලේ (흥덕사) භික්ෂූන් ලෝහ වලින් හදපු චලනය කළ හැකි අකුරු (금속활자) පාවිච්චි කරලා බෞද්ධ පොතක් මුද්‍රණය කළා. ඒ තමයි ජික්ජි (직지심체요절).

😢 දුකයි: ජික්ජි පොතේ ඉතිරි වෙලා තියෙන එකම පිටපත අද තියෙන්නේ කොරියාවේ නෙවෙයි, ප්‍රංශයේ ජාතික පුස්තකාලයේ. 19 වන සියවසේදී ප්‍රංශ නිලධාරියෙක් අරගෙන ගියා. කොරියාව අදටත් ඒක ආපසු ලබාගන්න උත්සාහ කරනවා.

📚 ඉතිහාස පොත් දෙක

• 📖 삼국사기 (Samguk Sagi): ක්‍රි.ව. 1145 දී කිම් බුසික් ලියපු රාජ්‍ය ඉතිහාසය. ඉතිරි වෙලා තියෙන පැරණිම කොරියානු ඉතිහාස ග්‍රන්ථය
• 📖 삼국유사 (Samguk Yusa): ඉල්යොන් භික්ෂුව ලියපු පොත. මතකද? #2 ලිපියේ Dangun ගේ කතාව ආවේ මේ පොතෙන්! 🐻

06☸️ බෞද්ධ රාජ්‍යය

Goryeo හි බුද්ධ ධර්මය රාජ්‍ය ආගම වුණා.

• 🏯 රට පුරා පන්සල් දහස් ගණනක්
• 👑 රජවරු ධර්මයට ලැදි වුණා
• 🙏 ස්වාමීන් වහන්සේලාට ලොකු ගෞරවයක් සහ බලයක් තිබුණා

🏮 연등회 (Yeondeunghoe): පහන් උත්සවය

Goryeo හි තිබුණු ලොකුම ජාතික උත්සවයක් තමයි 연등회, ඒ කියන්නේ පහන් පූජා උත්සවය. රට පුරා පහන් සහ කූඩු දල්වලා බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා කළා. ✨

අදටත් සෝල් වල බුද්ධ ජයන්තිය කාලයේ මේ උත්සවය ලස්සනට පවත්වනවා. 2020 දී UNESCO මානව ස්පර්ශ නොවන සංස්කෘතික උරුමයක් විදිහට පිළිගත්තා.

07👩 කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය: පුදුම සහගත සමානාත්මතාවය

Goryeo හි කාන්තාවන්ට පස්සේ ආපු Joseon කාලයට වඩා ගොඩක් වැඩි නිදහසක් තිබුණා:

• 💰 පුතුන්ට සහ දියණියන්ට සමානව දේපළ උරුම වුණා
• 💍 වැන්දඹු හෝ දික්කසාද වූ කාන්තාවන්ට නැවත විවාහ වෙන්න පුළුවන් වුණා
• 📋 පවුල් ලේඛනවල දරුවන් ලියා තැබුවේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භේදයකින් තොරව උපත් පිළිවෙළට

08🔥 හමුදා පාලනය සහ වහලුන්ගේ කැරැල්ල

⚔️ හමුදා කුමන්ත්‍රණය (ක්‍රි.ව. 1170)

Goryeo හි සිවිල් නිලධාරීන් හමුදා නිලධාරීන්ට අගෞරව කළා. එක දවසක සිවිල් නිලධාරියෙක් ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරියෙකුට කම්මුල් පහරක් දුන්නා කියලා කියවෙනවා. 😡

ඒ කෝපය පුපුරා ගියා! ක්‍රි.ව. 1170 දී හමුදා නිලධාරීන් කුමන්ත්‍රණයක් කරලා බලය අල්ලගත්තා. ඊළඟ අවුරුදු 100ක් රජු නාමික විතරයි, ඇත්ත බලය තිබුණේ හමුදා නායකයන් (무신정권) අතේ. ඒ අතරින් වඩාත්ම බලවත් වුණේ චෝයි පවුල (최씨 정권).

✊ මන්ජොක් ගේ කැරැල්ල (ක්‍රි.ව. 1198)

මේ අවුල් කාලයේ මන්ජොක් (만적 / Manjeok) කියන වහලෙක් අනිත් වහලුන් එකතු කරගෙන කැරැල්ලක් සැලසුම් කළා. ඔහු කිව්වා කියලා වාර්තා වෙන ප්‍රසිද්ධ වචන:

"රජවරු, සේනාපතියන්, ඇමතිවරු විශේෂ බීජයකින් උපදිනවද?" (왕후장상의 씨가 따로 있겠는가)

ඒ කියන්නේ: "උපතින් කිසිම කෙනෙක් ලොකු වෙන්නේ නැහැ. අපිත් ඔවුන් වගේම මිනිස්සු!" ✊

කැරැල්ල ක්‍රියාත්මක වෙන්න කලින් හෙළිදරව් වුණා. මන්ජොක් සහ ඔහුගේ සගයන් ඝාතනය කළා. 😢 ඒත් ඔහුගේ වචන අදටත් කොරියාවේ සමානාත්මතාවය සඳහා කළ පළමු හඬක් විදිහට මතක් කරනවා. මේ ගැන #22 මානව හිමිකම් ලිපියෙන් තවත් කතා කරනවා.

09🐎 මොංගෝල් ආක්‍රමණ: දිගුම යුද්ධය

🌍 ලෝකයේ බලවත්ම හමුදාව

13 වන සියවසේදී ජෙන්ගිස් ඛාන් (Genghis Khan) ගේ මොංගෝල් අධිරාජ්‍යය ආසියාවේ සිට යුරෝපය දක්වා ලෝකයේ ලොකුම කොටසක් අල්ලගත්තා. චීනය, පර්සියාව, රුසියාව... කිසිම රටකට ඔරොත්තු දෙන්න බැරි වුණා. 😱

ක්‍රි.ව. 1231 දී මොංගෝල් හමුදාව Goryeo ට ආවා.

🏝️ දූපතට ගිය රජ මාළිගාව

මොංගෝල් අශ්වාරෝහකයන් ගොඩබිමේ නොනවත්වන්න පුළුවන් හමුදාවක්. ඒත් ඔවුන්ට මුහුදේ සටන් කරන්න පුරුද්දක් තිබුණේ නැහැ! 🌊

ඒ නිසා ක්‍රි.ව. 1232 දී Goryeo රජ මාළිගාව සහ රජය ගංහ්වා දූපතට (강화도) ගෙනිච්චා. කිලෝමීටරයක පමණ මුහුදු තීරුවක් තමයි ඔවුන්ව ආරක්ෂා කළේ!

• 🏝️ රජය ගංහ්වා දූපතේ අවුරුදු 39ක් හිටියා
• ⚔️ ගොඩබිමේ ගොවීන්, භික්ෂූන්, සාමාන්‍ය ජනතාව මොංගෝල් හමුදාවට එරෙහිව දිගටම සටන් කළා
• 😢 ඒත් ගොඩබිමේ ජනතාව දරුණු විනාශයකට මුහුණ දුන්නා

මුළු ආසියාවම ඉක්මනට යටත් වෙද්දී Goryeo අවුරුදු 30කට වඩා ප්‍රතිරෝධය දැක්වුවා! 💪

🛡️ සම්බියොල්චෝ (삼별초): අවසාන සෙබළුන්

ක්‍රි.ව. 1270 දී Goryeo රජය මොංගෝලියාව සමඟ සාමය ඇති කරගත්තත්, සම්බියොල්චෝ (삼별초) කියන විශේෂ හමුදා ඒකකය යටත් වෙන්න එකඟ වුණේ නැහැ.

ඔවුන් ජින්දෝ (진도) දූපතට සහ පස්සේ ජේජු දූපතට (제주도) ගිහින් ක්‍රි.ව. 1273 දක්වා සටන් කළා. 🔥

10🤝 මොංගෝල් බලපෑම් කාලය (원 간섭기)

💍 "බෑණාගේ රට"

සාමයෙන් පස්සේ Goryeo මොංගෝල් යුවාන් (Yuan) අධිරාජ්‍යයේ බලපෑම යටතට ආවා.

• 💍 Goryeo ඔටුන්න හිමි කුමාරයන්ට මොංගෝල් කුමාරිකාවන් විවාහ කරගන්න සිද්ධ වුණා
• 👑 ඒ නිසා Goryeo ට කිව්වා "부마국", ඒ කියන්නේ "බෑණාගේ රට" කියලා 😅
• 😢 Goryeo තරුණියන් සහ සම්පත් බලහත්කාරයෙන් යුවාන් රාජ්‍යයට යවන්න සිද්ධ වුණා

🍶 සෝජු ආවේ කොහෙන්ද?

මෙන්න පුදුම කතාවක්! 😮

සෝජු (소주) කොරියාවට ආවේ මොංගෝල් කාලයේ! ආසවනය කිරීමේ (distillation) තාක්ෂණය මැද පෙරදිග සිට මොංගෝල් අධිරාජ්‍යය හරහා කොරියාවට ආවා.

මොංගෝල් හමුදා කඳවුරු තිබුණු අන්දොං (안동), කේසොං (개성) සහ ජේජු (제주) ප්‍රදේශ අදටත් සාම්ප්‍රදායික සෝජු වලට ප්‍රසිද්ධයි! 🍶

👗 දෙපැත්තටම ගිය සංස්කෘතිය

• 🇰🇷➡️🇲🇳 Goryeo ආහාර, ඇඳුම් ශෛලිය යුවාන් රාජ සභාවේ විලාසිතාවක් වුණා. ඒකට කිව්වා "고려양" (Goryeo ශෛලිය)
• 🇲🇳➡️🇰🇷 මොංගෝල් සිරිත් විරිත් කොරියාවට ආවා. ඒකට කිව්වා "몽골풍" (මොංගෝල් සුළඟ). කොරියානු මනාලියන් පළඳින ජොක්දුරි (족두리) ඔටුන්න පවා මොංගෝල් බලපෑමක් කියලා කියවෙනවා!

🌱 කපු ගෙනා මිනිසා: මුන් ඉක්ජොම් (문익점)

මුන් ඉක්ජොම් (문익점) කියන නිලධාරියා යුවාන් රාජ්‍යයේ සිට ආපසු එද්දී කපු ඇට කොරියාවට ගෙනාවා. ජනප්‍රවාදය අනුව ඔහු ඒවා පෑන් පෙට්ටියක සඟවාගෙන ආවා! ✒️

ඒ වෙනකම් සාමාන්‍ය ජනතාව ශීත කාලයේ ඇන්දේ හණ සහ රාමි වගේ තුනී රෙදි. කපු ආවට පස්සේ කොරියානු ජනතාවට ශීත කාලයට උණුසුම් ඇඳුම් සහ ඇඳ ඇතිරිලි ලැබුණා. ❄️➡️🧥 ඔහු කොරියාවේ ලක්ෂ ගණනක් ජනතාවගේ ජීවිත වෙනස් කළා!

👑 ග්වංමින් රජු (공민왕): නිදහස සඳහා සටන

ග්වංමින් රජු (공민왕, රජ කළේ 1351–1374) මොංගෝල් බලපෑමෙන් නිදහස් වෙන්න ධෛර්යයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණ කළා:

• ⚔️ මොංගෝල් හිතවාදී ප්‍රභූන් බලයෙන් ඉවත් කළා
• 🗺️ මොංගෝල් අල්ලගත්ත උතුරු භූමිය ආපසු ලබාගත්තා
• 👘 මොංගෝල් ඇඳුම් සහ කොණ්ඩා විලාසිතා තහනම් කළා

ඔහු දක්ෂ චිත්‍ර ශිල්පියෙකුත් වුණා. 🎨

11⚓ බියොක්ලන්දෝ (벽란도): ලෝකයට විවෘත වරාය

Goryeo අගනුවර ගේග්යොං (개경) අසල තිබුණා බියොක්ලන්දෝ (벽란도) කියන ජාත්‍යන්තර වරාය.

• 🇨🇳 චීන වෙළෙඳුන්
• 🇯🇵 ජපන් වෙළෙඳුන්
• 🌍 අරාබි වෙළෙඳුන් පවා

මේ වෙළෙඳුන් හරහා "Goryeo" කියන නම ලෝකය පුරා පැතිරුණා. පස්සේ කාලයේ යුරෝපීයයන් ඒ නම "Corea" සහ "Korea" විදිහට උච්චාරණය කළා. 🌍

12💔 Goryeo ගේ අවසානය

🏴‍☠️ ජපන් මුහුදු කොල්ලකරුවන් (왜구)

Goryeo ගේ අවසාන කාලයේ ජපන් මුහුදු කොල්ලකරුවන් (왜구 / Wakō) වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට නිතරම පහර දුන්නා. ගම් ගිනි තැබුවා, ජනතාව අල්ලාගෙන ගියා. 😡

• 💥 චෝයි මුසොන් (최무선) කියන විද්‍යාඥයා කොරියාවේ වෙඩි බෙහෙත් (화약) නිෂ්පාදනය කරලා, ක්‍රි.ව. 1380 දී නාවික සටනකදී කොල්ලකරුවන්ගේ නැව් සිය ගණනක් විනාශ කළා! 🔥⛵
• ⚔️ සේනාපති ඉ සොංගේ (이성계 / Yi Seong-gye) ගොඩබිම දී කොල්ලකරුවන් පරාජය කරලා ජාතික වීරයෙක් වුණා

🔄 වීහ්වාදෝ ආපසු හැරීම (위화도 회군, ක්‍රි.ව. 1388)

චීනයේ අලුත් මිං (Ming) රාජවංශය සමඟ ගැටුමක් ඇති වුණා. Goryeo රජය ඉ සොංගේ ට මිං භූමියට පහර දෙන්න නියෝග කළා.

ඒත් ඉ සොංගේ ට හිතුණා මේක අසාර්ථක වෙන යුද්ධයක් කියලා. ඔහු දේශ සීමාවේ වීහ්වාදෝ (위화도) දූපතේදී හමුදාව ආපසු හරවලා, ඒ හමුදාවම අරගෙන අගනුවරට ඇවිත් බලය අල්ලගත්තා! ⚔️👑

🌸 පක්ෂපාතී විද්වතා: ජොං මොංජු (정몽주)

Goryeo ට අවසානය දක්වාම පක්ෂපාතී වුණු ශ්‍රේෂ්ඨ විද්වතෙක් තමයි ජොං මොංජු (정몽주).

ඉ සොංගේ ගේ පුතා ඉ බංවොන් (이방원) ඔහුව තමන්ගේ පැත්තට ගන්න කවියකින් ප්‍රශ්න කළා. "අපි එකට සමගියෙන් ජීවත් වෙමු" කියන අදහසින්.

ජොං මොංජු කවියකින්ම පිළිතුරු දුන්නා. ඒකේ අදහස: "මම සිය වතාවක් මැරුණත්, මගේ ඇටකටු දූවිලි වුණත්, රජුට තියෙන මගේ පක්ෂපාතී හදවත කවදාවත් වෙනස් වෙන්නේ නැහැ." ❤️

ඒ පිළිතුරෙන් ඔහුගේ ඉරණම තීරණය වුණා. ක්‍රි.ව. 1392 දී සොන්ජුක්ග්යෝ (선죽교) පාලම මත ඔහු ඝාතනය කළා. 😢 ඔහුගේ පක්ෂපාතීත්වය අදටත් කොරියාවේ අවංක බවේ සංකේතයක්.

🌅 නව යුගයක උදාව

ක්‍රි.ව. 1392 දී ඉ සොංගේ රජ වුණා. අවුරුදු 474ක් පැවතුණු Goryeo රාජධානිය අවසන් වුණා.

ඔහු පිහිටෙව්වේ කොරියාවේ දිගම කාලයක් පැවතුණු රාජවංශය. ඒ තමයි... Joseon (조선)! 👑 ඒ කතාව අපේ ඊළඟ ලිපියෙන්.

13🇱🇰 ඒ කාලයේ ලංකාවේ මොකද වුණේ?

පුදුමයි නේද? 😮 එකම කාලයේ දෙරටම විදේශීය ආක්‍රමණ වලට මුහුණ දුන්නා, ඒත් දෙරටම බුද්ධ ධර්මය ආරක්ෂා කරගත්තා. ☸️🇱🇰🇰🇷

14📚 මේ ලිපියේ කොරියානු වචන (ඉගෙන ගමු!)

💡 시험, 책, 섬, 평화 වගේ වචන EPS-TOPIK විභාගයට ගොඩක් එනවා! තවත් වචන අපේ LankaKoreaHub දැනුම් පොත සහ කොරියානු-සිංහල ශබ්දකෝෂය තුළින් ඉගෙන ගන්න.

15❓ නිතර අසන ප්‍රශ්න (FAQ)

16✨ අවසාන වචනය

Goryeo කියන්නේ ප්‍රතිරෝධයේ සහ නිර්මාණශීලීත්වයේ රාජධානියක්. 🔥

ලෝකයේ බලවත්ම හමුදාව රට විනාශ කරද්දී, ඔවුන් ලී කුට්ටි 81,000ක් කැටයම් කළා. ත්‍රිපිටකය ගිනි තැබුවම, ඔවුන් අඬ අඬා හිටියේ නැහැ. ඔවුන් නැවත මුල ඉඳන් හැදුවා, කලින් එකට වඩා හොඳට! 🙏

සෝ හී ගෙන් අපි ඉගෙන ගන්නේ බුද්ධිමත් වචනයේ බලය. 🗣️ ගං ගම්චාන් ගෙන් අපි ඉගෙන ගන්නේ වයස කියන්නේ අංකයක් විතරයි කියන එක. 👴⚔️ ජොං මොංජු ගෙන් අපි ඉගෙන ගන්නේ අවංකකම. ❤️

කොරියාවේ ඔයාගේ වැඩ බිම, ඔයාගේ සැලසුම්, ඔයාගේ හීන... මොනවා හරි කැඩුණොත් මතක තියාගන්න: Goryeo ජනතාව වගේ නැවත හදන්න, කලින් එකට වඩා ලස්සනට! 💪🇰🇷🤝🇱🇰

© Lanka Korea Hub (koreahub.lk). මෙම ලිපියේ අන්තර්ගතය පිටපත් කිරීම තහනම්.