01🌅 හැඳින්වීම
ඔයාගේ කම්පැනියේ හදන භාණ්ඩ කොහෙද යන්නේ? 🤔 ඇමරිකාවට? යුරෝපයට? ලංකාවටත්? 🌏
😮 අද කොරියාව ලෝකයේ ප්‍රමුඛ අපනයන රටවල් අතර එකක්! 🚢 ඒත් වෙළඳාමේ කතාව පටන් ගන්නේ අවුරුදු දෙදහසකට කලින්:
- ⚒️ ගයා රාජ්‍යය යකඩ පුවරු සල්ලි වගේ පාවිච්චි කරලා අසල්වැසි රටවලට විකුණුවා!
- 🐪 අරාබි වෙළෙන්දෝ Goryeo වලට ඇවිත් කුළුබඩු විකුණුවා!
- 🌏 Joseon ජපානයේ රිදී සහ චීනයේ සේද අතර "අතරමැදියා" වුණා!
- 🍜 චීන වෙළෙන්දන්ගේ ගමක ජජංමියොන් උපන්නා!
#16 ලිපියේ කිව්වා Joseon රජය "වෙළඳාම යටපත්" කළා කියලා. 😔 ඒත් වෙළඳාම කවදාවත් නැවතුණේ නැහැ! 💪 නීතියෙන්, රහසින්, දේශ සීමාවේ, වරායේ... කොරියාව ලෝකය එක්ක ගනුදෙනු කළා!
😍 අද අපි කොරියාවේ වෙළඳ ඉතිහාසයේ මුළු ගමනම එක පාරක් බලමු! 🚢
02🗺️ කොරියාවේ වෙළඳ ගමන එක බැල්මෙන්
| කාලය | ප්‍රධාන වෙළඳ කතාව | ලිපිය |
|---|---|---|
| ⚒️ ගයා (1–6 සියවස්) | යකඩ අපනයනය | මේ ලිපිය |
| 🐪 සිල්ලා | සේද මාර්ගය, පර්සියානු වීදුරු, ජං බොගෝ | #5, #20 |
| 🏺 Goryeo | බියොක්ලන්දෝ ජාත්‍යන්තර වරාය, අරාබි වෙළෙන්දෝ | #6, මේ ලිපිය |
| 🌿 Joseon | තානාපති වෙළඳාම, ජින්සෙං, රිදී මාර්ගය | #21, #32, මේ ලිපිය |
| ⚓ 1876 සිට | වරාය විවෘත වීම, චයිනා ටවුන් | මේ ලිපිය |
| 💇♀️ 1960 ගණන් | විග්, රෙදි අපනයනය | #35 |
| 🚢 අද | ලෝකයේ ප්‍රමුඛ අපනයන රටක් | මේ ලිපිය |
03⚒️ ගයා යකඩ: පැරණිම "අපනයනය"
#4 ලිපියේ කෙටියෙන් කිව්වා ගයා රාජ්‍යය යකඩ නිෂ්පාදනයට ප්‍රසිද්ධයි කියලා. ⚒️ දැන් වෙළඳ පැත්තෙන් බලමු!
⚒️ 덩이쇠 (දොංඉස්වේ): යකඩ පුවරු = සල්ලි!
😮 ගයා ශිල්පීන් යකඩ "덩이쇠 (දොංඉස්වේ)" කියන පැතලි යකඩ පුවරු විදිහට හැදුවා! ⚒️
- 📏 එකම ප්‍රමාණයට, එකම බරට
- 💰 මුදල් වගේ භාණ්ඩ මිලදී ගන්න පාවිච්චි කළා!
- 🔨 ගැනුම්කරුවන් ඒ පුවරු උණු කරලා අවි, ගොවි මෙවලම් හැදුවා
🚢 කාටද විකුණුවේ?
- 🇯🇵 ජපානය (වා / 倭): ජපානයේ පැරණි සොහොන් වල කොරියානු යකඩ පුවරු හමු වෙලා තියෙනවා!
- 🏯 අසල්වැසි කොරියානු රාජ්‍ය
- 🇨🇳 #2 ලිපියේ හන් අධිරාජ්‍යය පිහිටුවපු ලැක්ලැං (낙랑) ප්‍රදේශය
😮 ගයා කියන්නේ "පැරණි කොරියාවේ කර්මාන්ත නගරය" ! ⚒️ #35 ලිපියේ පොහාං වානේ කර්මාන්තශාලාව ගැන කිව්වා මතකද? අවුරුදු 1,500කට කලින් ඒ ප්‍රදේශයට ළඟ ගයා යකඩ ශිල්පීන් හිටියා! 🔥
04🐪 Goryeo: අරාබි වෙළෙන්දෝ ආවා!
#6 ලිපියේ කතා කළ බියොක්ලන්දෝ (벽란도) ජාත්‍යන්තර වරාය මතකද? ⚓
🐪 대식국 (දේසික්ගුක්) වෙළෙන්දෝ
😮 Goryeo රාජවංශයේ නිල ඉතිහාසය (고려사) 11 වන සියවසේ "대식국 (දේසික්ගුක්)" රටේ වෙළෙන්දන් කණ්ඩායම් කිහිපයක් Goryeo වලට ආවා කියලා වාර්තා කරනවා! 🐪
🤔 "대식국" කියන්නේ අරාබි ලෝකය / ඉස්ලාමීය අරාබි රාජ්‍ය කියලා ඉතිහාසඥයන් කියනවා!
| 🐪 අරාබි වෙළෙන්දෝ ගෙනාවේ | 🏺 Goryeo වලින් ගෙනිච්චේ |
|---|---|
| 🌶️ කුළුබඩු, සුවඳ ද්‍රව්‍ය | 🏺 සෙලඩෝන් (#6) |
| 🐘 ඇත් දළ (කියලා කියනවා) | 🌿 ජින්සෙං (#26) |
| 🪵 සුවඳ ලී, ඖෂධ | 📜 කොරියානු කඩදාසි (#20) |
| 🦚 විදේශීය භාණ්ඩ | ✨ නජොන්චිල්ගි (#28) |
💡 #6 ලිපියේ කිව්වා වගේ, මේ වෙළෙන්දන් හරහා "Goryeo" කියන නම ලෝකයට ගිහින් "Korea" බවට පත් වුණා! 🌏
🇨🇳 සොං (Song) චීනය: ලොකුම වෙළඳ හවුල්කරු
#21 ලිපියේ කිව්වා Goryeo සොං චීනය එක්ක සංස්කෘතික සම්බන්ධතා තියාගත්තා කියලා:
- 📥 ආනයනය: සේද, පොත්, තේ, ඖෂධ, පිඟන් මැටි
- 📤 අපනයනය: ජින්සෙං, රන්, රිදී, කඩදාසි, පැන්සල් බුරුසු, සෙලඩෝන්
😮 Goryeo කඩදාසි සහ තීන්ත චීන විද්වතුන් "ලෝකයේ හොඳම" කියලා ප්‍රශංසා කළා කියලා කියනවා! 📜✍️
🇱🇰 ලංකාවත් එක්ක සසඳමු: 😍😍 අපේ රට "ඉන්දියන් සාගරයේ මුතු ඇටය"! 🏆 පැරණි අරාබි, පර්සියානු, චීන, රෝම වෙළෙන්දෝ ලංකාවට ආවා! 🐪🚢
- ⚓ මාතොට (මන්නාරම) සහ ගොඩවාය වගේ පැරණි වරායන්
- 🪙 ලංකාවේ පැරණි රෝම කාසි සහ චීන පිඟන් මැටි හමු වෙලා තියෙනවා!
- 🌿 ලාංකීය කුරුඳු, මැණික්, මුතු, ඇතුන් ලෝක ප්‍රසිද්ධ!
- 🪨 15 වන සියවසේ චීන නාවික ජෙං හේ ගාල්ලේ තැබූ භාෂා තුනකින් ලියපු ශිලා ලිපියක් හමු වෙලා තියෙනවා!
😮 Goryeo වලට ගිය අරාබි වෙළෙන්දෝ ගමනේදී ලංකාවේ වරායන් වලත් නැවතුණා වෙන්න පුළුවන්! 🌊 (#5 ලිපියේ මුහුදු සේද මාර්ගය!) 🇱🇰🇰🇷
05🌿 Joseon: රිදී මාර්ගයේ "අතරමැදියා"
#16 ලිපියේ කිව්වා Joseon රජය වෙළඳාම සීමා කළා කියලා. ඒත් වෙළඳාම නැවතුණේ නැහැ!
| වෙළඳාම | කොරියානු | විස්තරය |
|---|---|---|
| 📜 තානාපති වෙළඳාම | 사행무역 | #21 ලිපියේ චීනයට යන තානාපති කණ්ඩායම් එක්ක ගිය වෙළඳාම. #32 ලිපියේ 역관 (පරිවර්තකයෝ) පොහොසත් වුණේ මෙහෙමයි! |
| 🏪 දේශ සීමා පොළ | 후시 (හූසි) | චීන දේශ සීමාවේ නිල / අර්ධ නිල පොළවල්. පස්සේ "රහස් වෙළඳාම" ත් වැඩි වුණා |
| 🏘️ වේග්වන් වෙළඳාම | 왜관 무역 | #21 ලිපියේ බුසාන් වේග්වන් වල ජපානය එක්ක |
🏪 දේශ සීමාවේ වෙළෙන්දෝ
- 🇨🇳 만상 (මන්සං): චීන දේශ සීමාවේ උයිජු (의주) නගරයේ වෙළෙන්දෝ, චීනය එක්ක වෙළඳාම
- 🇯🇵 내상 (නේසං): බුසාන් (දොංනේ) වෙළෙන්දෝ, ජපානය එක්ක වෙළඳාම
- 🌿 #32 ලිපියේ 개성상인 (ගේසොං වෙළෙන්දෝ): මැද සිටලා ජින්සෙං සපයලා දෙපැත්තම සම්බන්ධ කළා!
🌏 රිදී මාර්ගය: Joseon අතරමැදියා!
😮😍 17–18 සියවස් වල ඉතා රසවත් වෙළඳ රටාවක් තිබුණා!
🤔 ප්‍රශ්නය: ජපානයට චීනයේ සේද ඕන, ඒත් චීනය සහ ජපානය අතර කෙලින්ම වෙළඳාම සීමා වෙලා තිබුණා! 😮
👉 විසඳුම: කොරියාව "පාලම" වුණා! 🌉
👈 කලින් ලිපිය: කොරියානු ඉතිහාසයේ නිෂ්පාදනය හා පරිභෝජනය: ගෙදර හදපු සපත්තුවේ සිට "හාන් ගඟේ ප්‍රාතිහාර්යය" දක්වා